Bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilarining sun’iy intellektga oid kasbiy kompetentligini rivojlantirishning pedagogik asoslari va tarkibiy komponentlari
Muallif:
ARTIKOVA Nargiz Shuhratovna
Chirchiq davlat pedagogika universiteti Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim nazariyasi va amaliyoti kafedrasi katta o‘qituvchisi. E-mail: nargizartikova1982@gmail.com.
Annotatsiya:
Maqolada bo‘lajak boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchilarining sun’iy intellektga oid kasbiy kompetentligini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot xalqaro va mahalliy ilmiy manbalar tahliliga asoslangan. Sun’iy intellekt vositalarining pedagogik imkoniyatlari, kasbiy kompetentlikning motivatsion, kognitiv, operatsion-faoliyat, refleksiv-baholash, kreativ hamda qadriyatli-etik komponentlari haqida ma’lumot berilgan.
Kalit so'zlar:
sun’iy intellekt
kasbiy kompetentlik
boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchisi
pedagogik asoslar
AITPACK
TPACK modeli
raqamli savodxonlik
prompt muhandisligi
Adabiyot:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 17-fevraldagi “Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4996-son qarori. // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 18.02.2021-y., 07/21/4996/0127-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-358-son qarori. [Online]. URL: https:// lex.uz/docs/-7158604 (Murojaat etilgan sana: 23.12.2025)
3. Mishra P., Koehler M.J. Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge // Teachers College Record. – 2006. – Vol. 108. – No 6. – Pp. 1017-1054.
4. Kim S., Kwon K. Exploring the AI Competencies of Elementary School Teachers in South Korea // Computers and Education: Artificial Intelligence. - 2023. - Vol. 4. – Article 100137. [Online]. URL: https://doi.org/ https://doi.org/10.1016/j. caeai.2023.100137
5. Crompton H., Burke D. Artificial Intelligence in Higher Education: The State of the Field // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2023. – Vol. 20. – No 1. [Online]. URL: https://link. springer.com/ article/10.1186/ s41239-023-00392-8
6. UNESCO. AI Competency Framework for Teachers. - Paris: UNESCO Publishing, 2024. - 52 p.
7. Selwyn N. On the Limits of Artificial Intelligence (AI) in Education // Nordisk tidsskrift for pedagogikk og kritikk. – 2024. – Vol. 10. – Pp. 3-14.
8. Murodova Z.R., Yodgorova M.A., Shodiyeva M.R. Raqamli ta’lim muhitida talabalarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish // Pedagogik tadqiqotlar jurnali. – 2025. – № 3. – B. 232-235.
9. Mamarasulov S.O. Raqamli ta’lim muhitida pedagoglarning kasbiy mahoratini rivojlantirishda interaktiv usullarning o‘rni // “Kasbiy pedagogik mahorat: ilg‘or tajribalar va rivojlanish istiqbollari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. - 2025. - B. 322-325.
10. Chiu T.K.F. Teacher Education for AI Competency // Empowering K-12 Education with AI. – London: Routledge, 2024. - DOI: 10.4324/9781003498377-3.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 14-oktabrdagi “Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilgacha rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-358-son qarori. [Online]. URL: https:// lex.uz/docs/-7158604 (Murojaat etilgan sana: 23.12.2025)
3. Mishra P., Koehler M.J. Technological Pedagogical Content Knowledge: A Framework for Teacher Knowledge // Teachers College Record. – 2006. – Vol. 108. – No 6. – Pp. 1017-1054.
4. Kim S., Kwon K. Exploring the AI Competencies of Elementary School Teachers in South Korea // Computers and Education: Artificial Intelligence. - 2023. - Vol. 4. – Article 100137. [Online]. URL: https://doi.org/ https://doi.org/10.1016/j. caeai.2023.100137
5. Crompton H., Burke D. Artificial Intelligence in Higher Education: The State of the Field // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2023. – Vol. 20. – No 1. [Online]. URL: https://link. springer.com/ article/10.1186/ s41239-023-00392-8
6. UNESCO. AI Competency Framework for Teachers. - Paris: UNESCO Publishing, 2024. - 52 p.
7. Selwyn N. On the Limits of Artificial Intelligence (AI) in Education // Nordisk tidsskrift for pedagogikk og kritikk. – 2024. – Vol. 10. – Pp. 3-14.
8. Murodova Z.R., Yodgorova M.A., Shodiyeva M.R. Raqamli ta’lim muhitida talabalarning kasbiy kompetentligini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish // Pedagogik tadqiqotlar jurnali. – 2025. – № 3. – B. 232-235.
9. Mamarasulov S.O. Raqamli ta’lim muhitida pedagoglarning kasbiy mahoratini rivojlantirishda interaktiv usullarning o‘rni // “Kasbiy pedagogik mahorat: ilg‘or tajribalar va rivojlanish istiqbollari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. - 2025. - B. 322-325.
10. Chiu T.K.F. Teacher Education for AI Competency // Empowering K-12 Education with AI. – London: Routledge, 2024. - DOI: 10.4324/9781003498377-3.
Iqtibos uchun:
Nargiz Sh. Artikova PEDAGOGICAL FOUNDATIONS AND STRUCTURAL COMPONENTS OF THE DEVELOPMENT OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE-RELATED PROFESSIONAL COMPETENCE IN FUTURE PRIMARY EDUCATION TEACHERS Ilmiy xabarnoma. Seriya: Pedagogik tadqiqotlar – Scientific Bulletin. Series: Pedagogical Research. 2026. 2(94). 21-27. URL: https://ajpedagogical.uz/arxiv/775
UZ
RU
EN